ขั้นตอนการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า
1. การเตรียมผิว (Surface Preparation)
ขั้นตอนสำคัญที่สุด เพื่อให้ผิวโลหะสะอาด ปราศจากไขมัน คราบสนิม และสิ่งสกปรก
ชื่อภาษาอังกฤษ: Surface Preparation / Pretreatment
ประกอบด้วยหลายขั้นตอนย่อย เช่น
-
Degreasing / Soak Cleaning – ล้างคราบน้ำมันหรือไขมันด้วยสารเคมี (Alkaline Cleaner)
-
Rinsing – ล้างด้วยน้ำสะอาดเพื่อล้างสารตกค้าง
-
Pickling / Acid Cleaning – จุ่มกรด (เช่น HCl หรือ H₂SO₄) เพื่อขจัดสนิม (Oxide Layer)
-
Activation – ใช้กรดอ่อน ๆ เช่น HCl เจือจาง เพื่อกระตุ้นผิวให้พร้อมรับการชุบ
-
Water Rinse (Final Rinse) – ล้างอีกครั้งก่อนเข้าสู่ถังชุบ
2. การชุบ (Electroplating)
เป็นการเคลือบผิวโลหะด้วยไฟฟ้า เพื่อให้ได้ชั้นโลหะตามต้องการ
ชื่อภาษาอังกฤษ: Electroplating / Electro-Galvanizing
-
ใช้ กระแสไฟฟ้ากระแสตรง (DC Current) ผ่านระหว่าง Cathode (ชิ้นงาน) และ Anode (โลหะที่ต้องการเคลือบ)
-
โลหะที่นิยมใช้ เช่น Zinc (Zn), Nickel (Ni), Copper (Cu), Chrome (Cr)
-
ควบคุมอุณหภูมิ, ความเข้มกระแส, และเวลา เพื่อให้ได้ความหนาและคุณภาพที่เหมาะสม
3. การล้างหลังชุบ (Post-Plating Rinsing)
เพื่อขจัดสารเคมีตกค้างในถังชุบก่อนเข้าสู่กระบวนการต่อไป
ชื่อภาษาอังกฤษ: Post-Plating Rinse / Water Washing
-
มักล้างหลายขั้น (สองถึงสามบ่อ) เพื่อให้ผิวสะอาดสมบูรณ์
-
ป้องกันการปนเปื้อนระหว่างสารเคมี
4. การทำสีหรือพาสซีเวชัน (Passivation / Chromate Conversion Coating)
เป็นการสร้างฟิล์มบาง ๆ บนผิวโลหะ เพื่อเพิ่มความทนทานต่อการกัดกร่อน และปรับสีผิว
ชื่อภาษาอังกฤษ: Passivation / Chromate Conversion Coating
-
ใช้สารเคมีประเภท Trivalent Chromium (Cr³⁺) หรือ Hexavalent Chromium (Cr⁶⁺) (ในสูตรเก่า)
-
ให้สีหลากหลาย เช่น Clear (ใส), Blue, Yellow, Rainbow, Black
-
สูตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น Trivalent Chrome / RoHS Compliant Passivation
5. การอบแห้ง (Drying / Dehydration)
ทำให้ชิ้นงานแห้งสนิท ป้องกันคราบน้ำหรือจุดด่าง
ชื่อภาษาอังกฤษ: Drying / Dehydration / Hot Air Drying
-
ใช้ลมร้อน (Hot Air Dryer) หรือ Oven ที่ควบคุมอุณหภูมิ
-
บางกรณีใช้ Centrifugal Dryer (เครื่องเหวี่ยง) เพื่อลดคราบน้ำก่อนอบ
6. การตรวจสอบคุณภาพ (Quality Inspection)
ตรวจสอบความหนา สี ความเงา การยึดเกาะ และความต้านทานการกัดกร่อน
ชื่อภาษาอังกฤษ: Quality Control / Coating Thickness & Corrosion Resistance Test
-
ใช้เครื่องวัดความหนา (Coating Thickness Gauge)
-
ทดสอบการกัดกร่อนด้วย Salt Spray Test (ASTM B117)
-
ตรวจสอบการยึดเกาะ (Adhesion Test)
สรุปลำดับกระบวนการหลัก (Standard Process Flow)
-
Degreasing / Cleaning
-
Rinsing
-
Pickling / Acid Cleaning
-
Activation
-
Electroplating
-
Post-Plating Rinsing
-
Passivation / Chromate Conversion
-
Drying / Dehydration
-
Quality Inspection




